ایجاد کفایت اجتماعی برای جامعه هدف سازمانهای حمایتی اجتماعی
ایجاد کفایت اجتماعی برای جامعه هدف سازمانهای حمایتی اجتماعی
کفایت اجتماعی (Social Competence) به معنای توانایی یک فرد در تعامل مؤثر و مثبت با دیگران، حل مشکلات، مدیریت احساسات و دستیابی به اهداف شخصی و اجتماعی است.
در بستر سازمانهای حمایتی، دستیابی به این هدف برای جامعه هدف، نیازمند رویکردی جامع و چندوجهی است.
این رویکرد شامل موارد زیر است:
- توانمندسازی اقتصادی: فراهم کردن فرصتهای شغلی، آموزش مهارتهای فنی و حرفهای، و ارائه تسهیلات مالی برای خوداشتغالی به مددجویان، به آنها کمک میکند تا از نظر اقتصادی مستقل شوند. استقلال مالی، اولین گام در ایجاد حس کفایت و توانمندی است.
- توانمندسازی روانی-اجتماعی: ارائه خدمات مشاورهای و درمانی برای بهبود سلامت روان مددجویان، آموزش مهارتهای زندگی (مانند مهارتهای ارتباطی، حل مسئله، و مدیریت استرس) و برگزاری کارگاههای گروهی برای تقویت اعتماد به نفس و افزایش مشارکت اجتماعی.
- ایجاد شبکه حمایتی: کمک به مددجویان برای برقراری ارتباط با یکدیگر و با افراد موفق در جامعه، به منظور ایجاد یک شبکه حمایتی قوی. این شبکهها میتوانند به عنوان منبع پشتیبانی عاطفی، اطلاعاتی و حتی شغلی عمل کنند.
نقش مراکز غیردولتی (NGOs) تحت نظارت بهزیستی
مراکز غیردولتی (NGOs) تحت نظارت سازمان بهزیستی به دلیل انعطافپذیری و نزدیکی به جامعه، نقش بسیار مهمی در تحقق کفایت اجتماعی دارند. این مراکز میتوانند به روشهای زیر به این هدف دست یابند:
- ارائه خدمات تخصصی و محلی: NGOs میتوانند با شناسایی نیازهای خاص هر منطقه یا گروه هدف، خدمات متناسب و بومیسازی شده ارائه دهند. به عنوان مثال، یک NGO در مناطق روستایی میتواند بر آموزش کشاورزی و دامداری تمرکز کند، در حالی که یک NGO شهری بر مهارتهای دیجیتال و کامپیوتری تمرکز داشته باشد.
- افزایش سرعت و کارایی: مراکز غیردولتی معمولاً بوروکراسی کمتری نسبت به سازمانهای دولتی دارند، که این امر به آنها اجازه میدهد تا خدمات را سریعتر و با کارایی بیشتری به مددجویان ارائه دهند.
- جلب مشارکتهای مردمی: این مراکز به دلیل ماهیت مردمی خود، توانایی بیشتری در جلب کمکهای مالی، تخصصی و داوطلبانه از سوی مردم و بخش خصوصی دارند. این مشارکتها به آنها اجازه میدهد تا منابع مالی و انسانی بیشتری را برای توانمندسازی مددجویان به کار بگیرند.
ارتباط کفایت اجتماعی و عزت نفس
ارتقاء کفایت اجتماعی در مددجویان تأثیر عمیقی بر عزت نفس آنها و در نهایت بر عزت نفس کل جامعه دارد:
- افزایش عزت نفس فردی: هنگامی که یک فرد مهارتهای لازم برای حل مشکلات، یافتن شغل و برقراری ارتباط مؤثر را کسب میکند، احساس توانمندی و ارزشمندی در او تقویت میشود. این حس موفقیت، عزت نفس فردی را افزایش میدهد.
- کاهش انگ اجتماعی: با توانمندسازی مددجویان، آنها از وابستگی به کمکهای سازمانهای حمایتی خارج میشوند و به اعضای فعال و تولیدکننده جامعه تبدیل میگردند. این تغییر وضعیت، انگ اجتماعی مرتبط با “نیازمندی” را کاهش میدهد و به جامعه نشان میدهد که افراد نیازمند، قربانی شرایط هستند و نه ناتوان از تغییر.
- تقویت عزت نفس جمعی: جامعهای که به اعضای آسیبپذیر خود کمک میکند تا روی پای خود بایستند و شکوفا شوند، جامعهای سالمتر، پویاتر و با اعتماد به نفس بالاتری است. این امر به ایجاد یک چرخه مثبت از حمایت، توانمندسازی و مشارکت اجتماعی منجر میشود که در نهایت، عزت نفس جمعی جامعه را در ابعاد مختلف (اقتصادی، فرهنگی، و اجتماعی) افزایش میدهد.
نقش مددکاران اجتماعی
مددکاران اجتماعی نقشی حیاتی و محوری در تمام مراحل این فرآیند ایفا میکنند. آنها نه تنها تسهیلگر و مشاور هستند، بلکه به عنوان حامیان و مربیان اصلی مددجویان عمل میکنند:
- مددکار به عنوان تسهیلگر: مددکاران اجتماعی با شناسایی نیازها و مشکلات مددجویان، آنها را به منابع و خدمات مورد نیاز (مانند مشاوره، آموزش شغلی، و خدمات درمانی) ارجاع میدهند. آنها همچنین به مددجو در عبور از موانع بوروکراتیک کمک میکنند.
- مددکار به عنوان مربی: مددکاران اجتماعی به صورت مستقیم به مددجویان، مهارتهای زندگی، ارتباطی، و حل مسئله را آموزش میدهند. این آموزشها به مددجویان کمک میکند تا با چالشهای روزمره زندگی بهتر کنار بیایند.
- مددکار به عنوان حامی: مددکاران اجتماعی با ایجاد یک رابطه مبتنی بر اعتماد و احترام، از مددجویان حمایت عاطفی میکنند و به آنها امید و انگیزه میدهند. این حمایت عاطفی برای افرادی که با مشکلات زیادی مواجه بودهاند، بسیار حیاتی است.
- مددکار به عنوان فعال اجتماعی: مددکاران اجتماعی در سطح کلان، برای تغییر سیاستها و ساختارهایی که به آسیبپذیری افراد منجر میشوند، تلاش میکنند. آنها با advocacy یا حمایتطلبی، صدای مددجویان را به گوش مسئولین میرسانند و برای ایجاد جامعهای عادلانهتر و برابر تلاش میکنند.
به طور خلاصه، ایجاد کفایت اجتماعی فرآیندی پیچیده و چندلایه است که موفقیت آن به همکاری سازمانهای دولتی، NGOها و بهویژه، تلاشهای دلسوزانه و حرفهای مددکاران اجتماعی بستگی دارد.
این فرآیند نه تنها زندگی افراد را متحول میکند، بلکه به تقویت عزت نفس کل جامعه نیز کمک شایانی میکند.
